Sezaryen Doğum

Sezaryen, bebeğin annenin karın duvarı ve rahmi üzerinde yapılan bir kesiyle doğurtulduğu ameliyattır. Bazı durumlarda sezaryen, anne veya bebeğin sağlığı açısından normal doğuma göre daha güvenli bir seçenektir. Sezaryen önceden planlanabileceği gibi, doğum sırasında ortaya çıkan bir durum nedeniyle acil olarak da gerekebilir. Ne beklemeniz gerektiğini bilmek, hangi yolla doğum yaparsanız yapın kendinizi daha hazır hissetmenize yardımcı olur.

Sezaryen hangi durumlarda gerekir?

Planlı sezaryen

Doğum başlamadan önce planlanan sezaryenin başlıca nedenleri şunlardır:

• Bebeğin makat (ters) ya da yan gelişte olması
• Plasenta previa (plasentanın rahim ağzını örtmesi) veya plasentanın rahim duvarına anormal derecede yapışması
• Daha önce geçirilmiş sezaryen veya rahmi etkileyen bazı ameliyatlar
• Bazı ikiz ve çoğul gebelikler
• Doğum sırasında bebeğe bulaşabilecek bazı enfeksiyonlar (örneğin doğum sırasında aktif genital uçuk)
• Tahmini ağırlığı çok yüksek bebekler veya annenin normal doğumu riskli hale getiren sağlık sorunları

Tıbbi bir gereklilik yoksa planlı sezaryenin 39. gebelik haftasından önce yapılmaması önerilir. Daha erken yapılan sezaryenlerde bebekte geçici solunum sorunları daha sık görülür.

Doğum sırasında gelişen (acil) sezaryen

• Rahim ağzının açılmasının veya bebeğin inişinin durması
• Bebeğin kalp atışlarında endişe verici değişiklikler
• Kordon sarkması (göbek kordonunun bebekten önce doğum kanalına düşmesi)
• Plasentanın erken ayrılması (dekolman) veya ağır kanama

Tıbbi bir gerekçe olmadan sezaryen isteği de gündeme gelebilir. Bu durumda doğum korkusu gibi altta yatan kaygılar, iki doğum yolunun olası yararları ve riskleri ayrıntılı olarak konuşulur; karar tıbbi değerlendirme ve yürürlükteki düzenlemeler çerçevesinde verilir.

Hangi anestezi yöntemleri kullanılır?

Yöntem	Ne zaman tercih edilir?	Anne ameliyat sırasında
Spinal anestezi	Planlı sezaryenlerin çoğunda	Uyanıktır, belden aşağısını hissetmez
Epidural anestezi	Doğum sırasında epidural zaten takılıysa	Uyanıktır
Genel anestezi	Çok acil durumlarda veya bölgesel anestezinin uygun olmadığı hallerde	Uyur

Bölgesel anestezide (spinal veya epidural) bebeğinizi doğar doğmaz görebilir, uygun koşullarda ten tene temasa başlayabilirsiniz. Ameliyat sırasında çekme veya baskı hissedebilirsiniz, ancak ağrı hissetmemeniz gerekir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Planlı sezaryen öncesinde yapılan görüşmede kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, alerjileriniz ve geçirdiğiniz ameliyatlar ele alınır. Ameliyat sırasında yanınızda bir yakınınızın bulunup bulunamayacağını, ten tene temas ve ilk emzirmeyle ilgili isteklerinizi de bu görüşmede konuşabilirsiniz.

Ameliyattan önce anestezi ekibinin belirttiği süre boyunca aç kalmanız istenir, kan tetkikleri yapılır ve damar yolu açılır. Enfeksiyon riskini azaltmak için ameliyattan hemen önce koruyucu antibiyotik verilir ve idrar sondası takılır.

Kesi çoğunlukla kasık kıllarının hemen üzerinde, yatay olarak yapılır. Rahimde de genellikle alt bölgeden yatay bir kesi kullanılır. Bebek çoğu zaman ameliyatın ilk dakikalarında doğar; plasentanın alınması ve katların dikilmesiyle ameliyat genellikle bir saat civarında tamamlanır.

İyileşme süreci

• İlk saatler: Ağrı kontrolü düzenli olarak sağlanır. Durumunuz uygunsa kısa süre içinde su içmeye, ardından yemeye başlayabilirsiniz.
• Hareket: Ekibin yardımıyla erken ayağa kalkmanız önerilir. Erken hareket, bacak toplardamarlarında pıhtı oluşma riskini azaltır. Risk durumunuza göre ayrıca kan sulandırıcı iğneler veya özel çoraplar önerilebilir.
• Emzirme: Ameliyat sonrası kullanılan ağrı kesicilerin çoğu emzirmeyle uyumludur. Bebeğinizi kucağınıza alırken ve emzirirken kesinizi bir yastıkla desteklemek rahatlık sağlar.
• Sonda ve taburculuk: İdrar sondası genellikle ilk gün içinde çıkarılır. Hastanede kalış süresi çoğu zaman birkaç gündür.
• Yara bakımı: Doktorunuzun önerisine göre duş alabilirsiniz; yarayı temiz ve kuru tutmanız yeterlidir.
• Günlük yaşam: İlk haftalarda bebeğinizden ağır yükler kaldırmaktan kaçının. Araç kullanmaya, emniyet kemerini rahatça takabildiğinizde ve ani fren yapabileceğinizi hissettiğinizde dönebilirsiniz.

Tam iyileşme genellikle 4–6 hafta sürer. Lohusa kanaması ve rahim kasılmaları normal doğumdakine benzer şekilde görülür. Planlanmamış bir sezaryen sonrasında karışık duygular yaşamak da doğaldır; bu duyguları ekibinizle konuşabilirsiniz.

Bilgi: Sezaryen sonrası bir sonraki gebelik için genellikle en az 18 ay kadar beklenmesi önerilir. Bu süreyi ve doğum kontrol yöntemini taburculuk öncesinde konuşmanız yararlıdır.

Olası riskler

Sezaryen günümüzde sık yapılan ve genellikle güvenli bir ameliyattır; ancak büyük bir karın ameliyatı olduğu için normal doğumdan farklı riskleri vardır.

Anne için:

• Yara veya rahim enfeksiyonu
• Kanama ve nadiren kan nakli gerekmesi
• Bacak veya akciğer toplardamarlarında pıhtı
• Nadiren mesane veya bağırsak yaralanması
• Anesteziye bağlı yan etkiler
• Karın içinde yapışıklıklar

Bebek için:

• Özellikle doğum başlamadan yapılan sezaryenlerde geçici hızlı solunum
• Nadiren ameliyat sırasında ciltte küçük kesikler

Sonraki gebelikler için: Rahimdeki iz, sonraki gebeliklerde plasenta previa ve plasentanın rahim duvarına anormal yapışması riskini artırır. Sonraki doğumlarda rahim yırtılması riski de bir miktar yüksektir. Bu riskler sezaryen sayısı arttıkça artar.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Taburcu olduktan sonra aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden doktorunuza veya hastaneye başvurun:

• 38 °C ve üzeri ateş
• Yarada kızarıklık, şişlik, akıntı veya yaranın açılması
• Giderek artan, ağrı kesiciyle geçmeyen karın ağrısı
• Saatte bir veya daha sık ped değiştirmenizi gerektiren kanama ya da büyük pıhtılar
• Kötü kokulu vajinal akıntı
• İdrar yaparken yanma veya idrar yapamama
• Bir bacakta ağrı, şişlik veya kızarıklık
• Şiddetli baş ağrısı veya görme bozukluğu

Önemli: Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı akciğerde pıhtı belirtisi olabilir. Bu durumda hemen 112’yi arayın.