Gebelik Belirtileri ve Gebelik Testi

Gebeliğin ilk haftalarında vücutta hormonal değişiklikler hızla başlar. Bazı kadınlar bu değişiklikleri erkenden fark ederken bazıları ilk haftalarda neredeyse hiçbir şey hissetmez. Bu yazıda gebeliğin ilk belirtilerini, gebelik testinin ne zaman ve nasıl yapılacağını ve test pozitif çıktıktan sonraki adımları bulabilirsiniz.

Gebelik nasıl başlar?

Yumurtlamadan (ovülasyon) sonra döllenen yumurta birkaç gün içinde rahme ulaşır ve yumurtlamadan yaklaşık 6–12 gün sonra rahmin iç zarına yerleşir. Bu yerleşmeyle birlikte gelişmekte olan plasenta dokusu, gebelik hormonu olarak bilinen hCG’yi (insan koryonik gonadotropini) üretmeye başlar. Gebelik testleri bu hormonu ölçer.

Gebeliğin ilk belirtileri

Belirtiler kişiden kişiye değişir ve hiçbiri tek başına gebeliği göstermez. Sık görülenler şunlardır:

• Adet gecikmesi: Düzenli adet gören kadınlarda en belirgin ilk işarettir.
• Göğüslerde hassasiyet ve dolgunluk: Çoğu zaman erken haftalarda başlar; meme uçlarının çevresi koyulaşabilir.
• Bulantı ve kusma: Genellikle 6. hafta civarında başlar ve çoğu kadında 14–16. haftalara doğru azalır. Yalnızca sabahları değil, günün her saatinde görülebilir.
• Yorgunluk ve uyku hali: Artan progesteron hormonunun etkisiyle sık görülür.
• Sık idrara çıkma.
• Kokulara duyarlılık, tat değişiklikleri ve bazı yiyeceklerden hoşlanmama.
• Karında şişkinlik, hafif kramp ve kabızlık.
• Hafif lekelenme: Bazı kadınlarda beklenen adet zamanına yakın, az miktarda ve kısa süren lekelenme olabilir.
• Duygusal dalgalanmalar.

Bu belirtilerin çoğu adet öncesi dönemde de görülebildiği için gebeliği anlamanın yolu test yapmaktır.

Gebelik testi ne zaman yapılmalı?

Evde idrar testi

Eczanelerde satılan idrar gebelik testleri idrardaki hCG’yi saptar. Bu testler genellikle adetin geciktiği ilk günden itibaren güvenilir sonuç verir; adet gecikmesinden bir hafta sonra yapılan test ise daha da güvenilirdir. Daha erken yapılan testlerde hormon düzeyi henüz yeterince yükselmediği için sonuç yanlışlıkla negatif çıkabilir.

Doğru sonuç için:

• Mümkünse sabah ilk idrarınızla test yapın; bu idrar daha yoğundur.
• Testten önce çok fazla sıvı içmeyin.
• Kullanım talimatına ve sonucu okuma süresine uyun.
• Test çizgisi soluk olsa bile genellikle pozitif kabul edilir; emin olamıyorsanız birkaç gün sonra tekrarlayın.

Kanda beta-hCG testi

Kan testi hCG’yi idrar testinden daha düşük düzeylerde saptayabilir ve gebeliği birkaç gün daha erken gösterebilir. Bu test hormonun miktarını da ölçer. Erken gebelikte hCG düzeyinin düzenli olarak artması beklenir; bu nedenle doktorunuz tek bir değerden çok, yaklaşık 2 gün arayla yapılan ölçümler arasındaki değişime bakmak isteyebilir. Bu takip özellikle kanama, ağrı veya dış gebelik şüphesi olduğunda önemlidir.

Yanlış sonuç olabilir mi?

Yanlış negatif sonuç daha sık görülür. Genellikle testin çok erken yapılmasından, idrarın çok sulu olmasından veya testin talimata uygun kullanılmamasından kaynaklanır.

Yanlış pozitif sonuç nadirdir. Çok erken dönemde sonlanan gebelik (kimyasal gebelik), yakın zamanda geçirilmiş düşük veya doğum ya da tüp bebek tedavisinde kullanılan hCG içeren iğneler test sonucunu etkileyebilir.

Test pozitif çıktıktan sonra ne yapmalı?

Test pozitif çıktığında ilk muayene için randevu alın. İlk muayenede:

• Son adet tarihinize göre gebelik haftanız ve tahmini doğum tarihiniz hesaplanır.
• Ultrasonla gebeliğin rahim içinde olup olmadığı, gebelik kesesi, bebeğin kalp atımı ve tek ya da çoğul gebelik olup olmadığı değerlendirilir.
• Genel sağlık durumunuz ve kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir; gerekli kan ve idrar tahlilleri planlanır.

Rahim içindeki gebelik kesesi, vajinal yoldan yapılan (transvajinal) ultrasonla genellikle 5. hafta civarında, bebeğin kalp atımı ise çoğunlukla 6–7. haftalarda görülebilir. Çok erken yapılan ultrasonda bunların henüz görülmemesi normal olabilir; bu durumda birkaç gün ya da hafta sonra kontrol önerilir.

Folik asit desteğine henüz başlamadıysanız doktorunuza danışın. Bu dönemde sigara ve alkolden uzak durun; reçetesiz ilaç ya da bitkisel ürün kullanmadan önce doktorunuza sorun.

Gebelik haftası ve tahmini doğum tarihi

Bilgi: Gebelik haftası, döllenme tarihinden değil son adetinizin ilk gününden itibaren sayılır. Bu nedenle gebe olduğunuzu öğrendiğiniz sırada genellikle 4–5 haftalık gebe kabul edilirsiniz.

Tahmini doğum tarihi, son adetin ilk gününe 280 gün (40 hafta) eklenerek hesaplanır. Adetleriniz düzensizse ya da son adet tarihinizi hatırlamıyorsanız, gebelik haftası ilk üç aydaki ultrasonda bebeğin baş-popo uzunluğu ölçülerek belirlenir. Tahmini doğum tarihi bir hedef tarihtir; bebeklerin yalnızca küçük bir kısmı tam bu günde doğar. 37. haftanın başından 42. haftaya kadar olan doğumlar zamanında (miadında) kabul edilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Gebelik testiniz pozitifse ilk kontrol için genellikle 6–8. haftalar uygun bir zamandır. Ancak aşağıdaki durumlarda beklemeden başvurmanız gerekir:

• Karnın bir tarafında belirgin veya giderek artan ağrı
• Adet kanaması kadar ya da daha fazla vajinal kanama
• Baş dönmesi, bayılma hissi veya omuz ucuna yayılan ağrı
• Hiçbir şey yiyip içemeyecek kadar şiddetli bulantı ve kusma
• Ateş veya idrar yaparken yanma

Önemli: Pozitif gebelik testiyle birlikte tek taraflı karın ağrısı, kanama ya da bayılma hissi dış gebeliğin belirtisi olabilir. Bu durumda vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun.

Daha önce dış gebelik geçirdiyseniz, tüp bebek tedavisiyle gebe kaldıysanız ya da rahim içi araç (spiral) takılıyken testiniz pozitif çıktıysa da erken değerlendirme için hemen doktorunuza başvurmanız önerilir.