Erken Doğum Tehdidi

Normal bir gebelik yaklaşık 40 hafta sürer. Gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan gerçekleşen doğumlara erken doğum (preterm doğum) denir. Erken doğum tehdidi ise 37. haftadan önce düzenli kasılmaların başlaması ve bunlara rahim ağzında değişikliklerin eşlik etmesidir. Erken doğum tehdidi tanısı alan her kadın erken doğum yapmaz; ancak belirtileri tanımak ve zamanında başvurmak, bebeğiniz için alınabilecek önlemlere zaman kazandırır.

Erken doğum nedir?

Dünya genelinde doğumların yaklaşık %10’u erken gerçekleşir. Bebeğin sağlığı açısından doğum haftası çok önemlidir; doğum ne kadar erken olursa bebeğin yoğun bakım ihtiyacı ve olası sağlık sorunları o kadar artar.

Doğum haftası	Tanım
28. haftadan önce	Aşırı erken doğum
28–32. haftalar arası	Çok erken doğum
32–37. haftalar arası	Orta-geç erken doğum

Erken doğumların bir kısmı kendiliğinden başlar, bir kısmı ise zarların erken yırtılmasıyla (su gelmesiyle) ortaya çıkar. Preeklampsi gibi durumlarda da anne veya bebeğin sağlığı için doğumun erken yaptırılması gerekebilir.

Risk faktörleri

Erken doğum, bilinen hiçbir risk faktörü olmayan kadınlarda da görülebilir. Riski artıran başlıca durumlar şunlardır:

• Daha önce erken doğum yapmış olmak (en önemli risk faktörü)
• Rahim ağzının (serviksin) ultrasonda kısa ölçülmesi
• İkiz veya çoğul gebelik
• Rahimde yapısal farklılıklar
• Rahim ağzına daha önce yapılmış konizasyon gibi işlemler
• İdrar yolu ve genital bölge enfeksiyonları
• Gebelikte vajinal kanama
• Amniyon sıvısının fazla olması
• Sigara, alkol veya madde kullanımı
• İki gebelik arasındaki sürenin kısa olması
• Anne yaşının çok genç ya da ileri olması, çok düşük veya yüksek vücut ağırlığı

Belirtiler

Erken doğumun belirtileri bazen hafif ve belirsiz olabilir. 37. haftadan önce aşağıdakilerden birini fark ederseniz değerlendirilmeniz gerekir:

• Düzenli ya da sık tekrarlayan kasılmalar veya karın sertleşmeleri (ağrısız olsalar bile)
• Adet sancısına benzer kramplar
• Belin alt kısmında sürekli, künt ağrı
• Kasıklarda veya makatta artan basınç hissi
• Vajinal akıntıda değişiklik: sulu, sümüksü veya kanlı akıntı
• Su gelmesi veya sızıntı
• Vajinal kanama

Tanı nasıl konur?

Başvurduğunuzda önce genel durumunuz değerlendirilir; bebeğin kalp atışları ve kasılmalarınız NST (kardiyotokografi) cihazıyla bir süre izlenir. Spekulum (vajinayı nazikçe açarak rahim ağzını görmeyi sağlayan alet) ile yapılan muayenede su gelip gelmediği ve kanama olup olmadığı kontrol edilir. Vajinal ultrasonla rahim ağzının uzunluğu ölçülür; bu ölçüm, kasılmaların gerçek bir erken doğuma dönüşme olasılığını tahmin etmeye yardımcı olur. Gerekirse idrar tahlili, vajinal kültür ve kan tetkikleriyle enfeksiyon araştırılır.

Tedavi ve izlem

Tedavi gebelik haftasına, belirtilerin şiddetine, su gelip gelmediğine ve anne ile bebeğin durumuna göre kişiye özel planlanır. Hastaneye yatış gerekebilir.

• Kortizon tedavisi: Önümüzdeki günlerde doğum olasılığı yüksekse, bebeğin akciğer gelişimini desteklemek ve solunum sorunları riskini azaltmak için anneye kortizon grubundan bir ilaç uygulanır. Bu tedavi özellikle 24. ile 34. haftalar arasında önerilir; bazı durumlarda bu aralığın dışında da değerlendirilebilir.
• Kasılmaları geçici olarak durduran ilaçlar: Doğumu kısa bir süre, genellikle 48 saate kadar geciktirmek için kullanılabilir. Amaç, kortizonun etki göstermesine ve gerekirse yenidoğan yoğun bakımı olan bir merkeze nakle zaman kazanmaktır. Uzun süreli kullanımın yararı gösterilmemiştir.
• Magnezyum sülfat: 32. haftadan önce doğum bekleniyorsa, bebeğin beynini korumaya yardımcı olmak için uygulanabilir.
• Antibiyotik: Su gelmişse enfeksiyon riskini azaltmak ve gebeliği uzatmaya yardımcı olmak için, ayrıca bebeği B grubu streptokok enfeksiyonundan korumak için verilebilir.

Bilgi: Erken doğum tehdidi ile başvuran kadınların önemli bir kısmında kasılmalar kendiliğinden durur ve gebelik zamanında doğuma kadar devam eder.

37. haftadan önce su gelmesi

Zarların erken yırtılması, enfeksiyon ve kordonla ilgili sorunlar açısından riski artırdığı için mutlaka hastanede değerlendirilmelidir. Gebelik haftasına ve anne ile bebeğin durumuna göre ya gebelik yakın izlemle bir süre daha sürdürülür ya da doğum planlanır. Bu süreçte ateş, nabız, akıntının rengi ve kokusu ile bebeğin kalp atışları düzenli olarak kontrol edilir.

Bebeğiniz erken doğarsa

Erken doğan bebeklerin birçoğu, doğum haftasına göre bir süre yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenir. Bu dönemde anne sütü bebeğiniz için özellikle değerlidir; bebeğiniz henüz ememiyorsa sütünüzü sağarak verebilirsiniz. Durumu uygun olduğunda bebeğin çıplak göğsünüze yerleştirildiği ten tene bakım (kanguru bakımı), hem bebeğin gelişimini hem de aranızdaki bağı destekler.

Önleme mümkün mü?

Erken doğumun her zaman önlenmesi mümkün değildir, ancak riskli durumlarda bazı önlemler yarar sağlar:

• Progesteron tedavisi: Rahim ağzı kısa bulunan veya daha önce kendiliğinden erken doğum yapmış seçilmiş kadınlarda erken doğum riskini azaltabilir.
• Serklaj: Rahim ağzına konulan bir dikiştir. Belirli risk grubundaki kadınlarda uygulanabilir.
• Yaşam tarzı: Sigarayı bırakmak ve alkol ile madde kullanımından uzak durmak önemlidir.
• Düzenli gebelik takibi: İdrar yolu enfeksiyonları gibi tedavi edilebilir durumların erken saptanmasını sağlar.
• Gebelikler arası süre: Bir sonraki gebelik için doğumdan sonra yeterli süre beklemek riski azaltabilir.

Sıkı yatak istirahatinin erken doğumu önlediği gösterilmemiştir; üstelik pıhtı oluşumu gibi riskleri artırabilir.

Ne zaman hemen başvurmalı?

Gebeliğin 37. haftasından önce aşağıdaki durumlardan biri olursa beklemeden hastaneye başvurun:

• Dinlenmeye rağmen devam eden, düzenli veya sıklaşan kasılmalar
• Su gelmesi ya da iç çamaşırınızı ıslatan sürekli sızıntı
• Vajinal kanama
• Kasıklarda veya makatta artan basınç, belde yeni başlayan ritmik ağrı
• Bebek hareketlerinde azalma
• Ateş veya kötü kokulu akıntı

Önemli: Belirtilerin gerçek bir erken doğum olup olmadığını evde anlamak mümkün değildir. Şüphe duyduğunuzda başvurmanız, gerekirse tedavinin zamanında başlamasını sağlar.