Miyom (Rahimde Düz Kas Tümörü)

Miyom (tıbbi adıyla leiomiyom), rahmin kas tabakasından gelişen iyi huylu, yani kanser olmayan bir tümördür. Çok yaygındır: 50 yaşına gelen kadınların büyük bölümünde ultrasonla saptanabilecek miyom bulunduğu tahmin edilmektedir. Miyomların çoğu hiçbir yakınmaya yol açmaz ve rutin muayenede tesadüfen fark edilir. Bir kısmı ise yoğun adet kanaması, kasık ağrısı veya baskı belirtileriyle yaşam kalitesini etkiler.

Miyom neden oluşur?

Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Miyomların büyümesi östrojen ve progesteron hormonlarına bağlıdır; bu yüzden üreme çağında görülür, gebelikte bazen büyüyebilir ve menopozdan sonra genellikle küçülür. Riski artıran etkenler şunlardır:

• 30–50 yaş arasında olmak
• Ailede (anne, kız kardeş) miyom öyküsü
• Erken yaşta adet görmeye başlamak
• Hiç doğum yapmamış olmak
• Fazla kilo

Yüksek tansiyon ve D vitamini eksikliğinin de miyom riskiyle ilişkili olabileceğini gösteren çalışmalar vardır.

Miyom tipleri

Miyomlar rahmin hangi katmanına yerleştiklerine göre sınıflandırılır. Aynı rahimde farklı tiplerde birden çok miyom bulunabilir.

Tip	Yerleşim	Sık görülen yakınmalar
Submukoz	Rahim iç zarının hemen altında, rahim boşluğuna doğru büyür	Yoğun ve uzun adet kanaması, kansızlık, gebe kalmada güçlük, düşük
İntramural	Rahmin kas duvarının içinde	Küçükse çoğu zaman belirti yok; büyüdükçe yoğun kanama, ağrı, baskı
Subseröz	Rahmin dış yüzeyinde, karın boşluğuna doğru; bazen saplı	Mesane veya bağırsağa bası, karında şişkinlik; kanamaya nadiren yol açar

Daha nadir olarak rahim ağzında (serviks) yerleşen miyomlar da görülür. Hekimler tedavi planlarken miyomun rahim boşluğuyla ilişkisini daha ayrıntılı tanımlayan FIGO sınıflamasını da kullanabilir.

Belirtileri

• Uzun süren, yoğun, pıhtılı adet kanaması ve buna bağlı kansızlık (halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı)
• Kasıkta dolgunluk, basınç hissi veya karında büyüme
• Sık idrara çıkma, idrarı tam boşaltamama hissi (mesaneye bası)
• Kabızlık (bağırsağa bası)
• Kasık veya bel ağrısı, cinsel ilişki sırasında ağrı
• Gebe kalmada güçlük veya tekrarlayan düşükler (özellikle submukoz miyomlarda)

Miyom, büyüme hızına yetecek kadar kanlanamadığında (dejenerasyon) ani ve şiddetli ağrı olabilir; bu durum özellikle gebelikte görülebilir. Saplı subseröz miyomlar ise nadiren kendi sapı etrafında dönebilir (torsiyon).

Tanı nasıl konur?

Miyomlar çoğu zaman jinekolojik muayenede rahmin büyümüş ya da düzensiz olarak ele gelmesiyle fark edilir ve vajinal ultrasonla doğrulanır. Gerektiğinde şunlar da yapılabilir:

• Rahim içine serum fizyolojik verilerek yapılan ultrason (salin infüzyon sonografisi) veya histeroskopi ile submukoz miyomların rahim boşluğuyla ilişkisi değerlendirilir.
• Çok sayıda ya da büyük miyomlarda tedavi planı için MR görüntülemesi istenebilir.
• Kan sayımıyla kansızlık olup olmadığına bakılır.
• Düzensiz kanaması olan ve risk faktörü taşıyan kadınlarda rahim iç zarından biyopsi alınabilir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi; yakınmalarınız, miyomların sayısı, büyüklüğü ve yeri, yaşınız, menopoza yakınlığınız ve gebelik isteğiniz birlikte değerlendirilerek planlanır.

İzlem

Belirti vermeyen miyomlar çoğu zaman tedavi gerektirmez. Belirli aralıklarla muayene ve ultrasonla büyüme hızı izlenir. Menopoza yaklaşan kadınlarda miyomlar kendiliğinden küçülebileceğinden izlem sıklıkla uygun bir seçenektir.

İlaç tedavileri

• Kanamayı ve ağrıyı azaltan ilaçlar: Traneksamik asit ve non-steroid ağrı kesiciler, adet günlerinde kullanılarak kanamayı ve ağrıyı azaltabilir; ancak miyomu küçültmez.
• Hormonal yöntemler: Doğum kontrol hapları, progesteron içeren ilaçlar ve hormon salgılayan rahim içi araç, özellikle rahim boşluğunu bozmayan miyomlarda kanamayı azaltabilir.
• GnRH analogları: Vücutta geçici olarak menopoza benzer bir ortam oluşturarak miyomları küçültür ve kanamayı azaltır. Sıcak basması ve uzun kullanımda kemik yoğunluğunda azalma gibi yan etkileri nedeniyle genellikle kısa süreli kullanılır; örneğin ameliyat öncesinde kansızlığı düzeltmek ve miyomu küçültmek için tercih edilebilir.
• Demir tedavisi: Kansızlık varsa demir eksikliği giderilir.

İlaç tedavisi bırakıldığında miyomlar genellikle eski boyutlarına döner.

Girişimsel ve cerrahi seçenekler

• Histeroskopik miyomektomi: Rahim boşluğundaki submukoz miyomların, karında kesi yapılmadan vajina yoluyla ince bir kamerayla çıkarılması.
• Miyomektomi: Rahim korunarak miyomların laparoskopik (kapalı) yöntemle ya da açık ameliyatla çıkarılması; gebelik isteyen veya rahmini korumak isteyen kadınlar için uygundur.
• Rahim atardamarı embolizasyonu: Girişimsel radyoloji uzmanı tarafından, miyomu besleyen damarların kasıktaki bir damardan girilerek tıkanması. Gebelik planlayan kadınlarda genellikle ilk tercih değildir.
• Radyofrekans ablasyon: Miyomun ısı enerjisiyle küçültülmesi; seçilmiş hastalarda uygulanabilen daha yeni bir yöntemdir.
• Histerektomi: Rahmin alınması; miyomlara bağlı yakınmalar için kalıcı bir çözüm sunar, ancak sonrasında gebelik mümkün değildir. Ailesini tamamlamış ve diğer tedavilerden fayda görmemiş ya da bu yöntemi tercih eden kadınlarda düşünülür.

Her yöntemin kendine özgü yararları, riskleri ve iyileşme süresi vardır. Ameliyat türleri, hazırlık ve iyileşme süreci hakkında ayrıntılı bilgiyi miyomektomi yazımızda bulabilirsiniz.

Miyom ve gebelik

Miyomu olan kadınların çoğu sorunsuz bir gebelik geçirir. Bununla birlikte, özellikle büyük ya da rahim boşluğuna uzanan miyomlarda gebelikte ağrı, bebeğin makat ya da yan gelişi, erken doğum, sezaryen gereksinimi ve doğum sonrası kanama riski artabilir. Gebelik planlıyorsanız miyomlarınızın tedavi gerektirip gerektirmediğini önceden konuşmanız yararlı olur.

Önemli: Menopozdan sonra miyomların büyümesi beklenmez. Bu dönemde büyüyen bir kitle ya da yeni başlayan bir kanama olursa vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• Adet kanamanız yoğunlaştıysa, uzadıysa ya da adet aralarında kanamanız oluyorsa
• Halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı gibi kansızlık belirtileriniz varsa
• Kasıkta dolgunluk, sık idrara çıkma ya da kabızlık yakınmanız yeni başladıysa
• Gebe kalmakta güçlük çekiyorsanız
• Bilinen miyomunuz varsa, size önerilen kontrol aralıklarında

Bilgi: Ani ve şiddetli kasık ağrısı, ateş, idrar yapamama ya da çok yoğun kanamayla birlikte baş dönmesi veya bayılma hissi olursa acil servise başvurun.