Kolposkopi ve Serviks Biyopsisi

Smear veya HPV testinizin ardından kolposkopi yapılması önerildiyse, bunun kaygı verici olduğunu düşünebilirsiniz. Oysa kolposkopi, rahim ağzını daha yakından ve dikkatle incelemek için sık uygulanan, sade bir muayenedir. Amaç, hücre değişikliklerinin yerini ve derecesini belirlemek, gerekiyorsa tedaviyi kanser gelişmeden erkenden planlamaktır.

Kolposkopi nedir?

Kolposkop, vajinanın dışında duran, ışıklı bir büyüteçtir; vücudun içine girmez. Hekim bu cihazla rahim ağzını (serviks) birkaç kat büyüterek inceler.

İnceleme sırasında rahim ağzına sulandırılmış asetik asit (sirkeye benzer bir sıvı) ve gerekirse iyotlu bir solüsyon sürülür. Değişiklik gösteren hücrelerin bulunduğu alanlar bu sıvılarla farklı renk alır ve daha kolay fark edilir. Böylece biyopsi gerekiyorsa en doğru yerden örnek alınabilir.

Ne zaman gerekir?

Kolposkopi genellikle şu durumlarda önerilir:

• HPV 16 veya 18 pozitifliği
• Diğer yüksek riskli HPV tipleri pozitifken smear testinde anormallik bulunması
• Smear testinde ASC-H, HSIL veya AGC gibi sonuçlar
• HPV durumuna göre ASC-US veya LSIL sonuçları
• Uzun süredir devam eden (kalıcı) HPV pozitifliği
• Muayenede rahim ağzında şüpheli bir görünüm veya açıklanamayan ilişki sonrası kanama
• LEEP veya konizasyon sonrası takipte gerekli görüldüğünde

Bilgi: Kolposkopiye yönlendirilen kadınların çoğunda kanser bulunmaz. Kolposkopinin amacı, kanser gelişmeden önce öncü değişiklikleri yakalamaktır.

İşleme nasıl hazırlanmalı?

• Adet kanamanızın olmadığı bir tarih seçilmesi uygundur.
• İşlemden önceki 24–48 saat içinde cinsel ilişki, vajinal duş, vajinal ilaç ve tampon kullanımından kaçının.
• Gebelik olasılığınız varsa hekiminize bildirin.
• Kanamaya yatkınlığınız varsa ya da kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız önceden söyleyin.
• İşlem öncesinde ağrı kesici almanın sizin için uygun olup olmadığını hekiminize danışabilirsiniz.
• Sorularınızı önceden not almanız ve isterseniz bir yakınınızla gelmeniz, kendinizi daha rahat hissetmenize yardımcı olabilir.

İşlem nasıl yapılır?

Smear testinde olduğu gibi jinekolojik muayene masasında pozisyon alırsınız ve vajinaya spekulum (vajina duvarlarını nazikçe aralayan alet) yerleştirilir. Kolposkop vücudunuza temas etmez; vajina girişinin bir miktar uzağında konumlandırılır.

Rahim ağzına solüsyonlar uygulanırken hafif bir serinlik veya yanma hissedebilirsiniz. Hekim, rahim ağzının tüm yüzeyini ve özellikle HPV’ye bağlı değişikliklerin en sık görüldüğü dönüşüm bölgesini (transformasyon zonu) dikkatle inceler. Tüm işlem genellikle 10–20 dakika sürer.

Serviks biyopsisi

Kolposkopide şüpheli bir alan görülürse, küçük bir pensle birkaç milimetrelik doku örneği alınır. Gerekirse birden fazla alandan örnek alınabilir. Biyopsi sırasında kısa süreli bir çimdiklenme hissi ya da adet sancısına benzer bir kramp olabilir. Rahim ağzının ağrı algısı sınırlı olduğu için çoğu kadın işlemi iyi tolere eder.

Bazı durumlarda rahim ağzı kanalının içinden, ince bir aletle hafifçe kazınarak ek örnek alınır (endoservikal küretaj). Biyopsiden sonra kanamayı durdurmak için alana kanama durdurucu bir solüsyon sürülür veya hafif bası uygulanır.

İşlem sonrası

• Günlük yaşamınıza genellikle aynı gün dönebilirsiniz.
• Biyopsi alındıysa birkaç gün hafif kanama, lekelenme ve kahve telvesi görünümünde koyu bir akıntı olabilir. Bu akıntı çoğunlukla kanamayı durdurmak için kullanılan solüsyona bağlıdır ve normaldir.
• Hafif kasık krampları için hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanabilirsiniz.
• Genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında cinsel ilişki, tampon, vajinal duş, havuz ve küvet banyosundan kaçınılması önerilir. Bu dönemde ped kullanabilirsiniz.

Sonuçlar ne anlama gelir?

Biyopsi sonuçları genellikle servikal intraepitelyal neoplazi (CIN, rahim ağzı yüzeyindeki öncü hücre değişikliği) terimiyle ya da düşük/yüksek dereceli lezyon (LSIL/HSIL) olarak bildirilir:

• Normal veya yalnızca HPV etkisi: Sonraki kontrol, kolposkopi öncesindeki test sonuçlarınıza göre planlanır.
• CIN1 (düşük dereceli değişiklik): Çoğu zaman kendiliğinden geriler. Genellikle tedavi yerine düzenli takip önerilir.
• CIN2 veya CIN3 (yüksek dereceli değişiklik): Kanser değildir, ancak tedavi edilmezse zamanla kansere ilerleyebilir. Çoğunlukla değişen alan LEEP gibi küçük bir işlemle çıkarılır. Genç ve gebelik planlayan kadınlarda CIN2 için belirli koşullarda yakın takip de bir seçenek olabilir.
• Adenokarsinoma in situ (AIS): Rahim ağzı kanalındaki salgı bezi hücrelerinde görülen öncü bir değişikliktir. Genellikle konizasyonla tedavi edilir.
• Kanser: Nadiren saptanır. Bu durumda ek tetkikler yapılır ve tedavi planı ayrıntılı olarak sizinle konuşulur.

Sonuçlarınızın ne anlama geldiği ve sonraki adımlar, yaşınız, gebelik planlarınız ve önceki test sonuçlarınız birlikte değerlendirilerek kişiye özel olarak belirlenir.

Gebelikte ve menopoz sonrasında kolposkopi

Gebelikte rahim ağzındaki kan akımı artar ve doku daha yumuşak, daha belirgin görünür. Kolposkopi gebelikte de yapılabilir; bu dönemdeki öncelikli amaç kanseri dışlamaktır. Kanser şüphesi yoksa öncü değişikliklerin tedavisi genellikle doğumdan sonraya bırakılır ve kontrol, doğumu izleyen haftalarda yeniden yapılır.

Menopoz sonrasında ise hormon düzeyinin azalmasıyla dönüşüm bölgesi rahim ağzı kanalının içine doğru çekilebilir ve kolposkopide tam olarak görülemeyebilir. Bu durumda hekiminiz, kanalın içinden örnek alınmasını ya da bazı durumlarda kısa süreli vajinal hormon tedavisinin ardından incelemenin tekrarlanmasını önerebilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Biyopsiden sonra aşağıdaki durumlardan biri gelişirse beklemeden hekiminize başvurun:

• Adet kanamanızdan daha yoğun kanama veya pıhtı düşürme
• Kötü kokulu akıntı
• 38 °C veya üzerinde ateş
• Giderek artan ya da ağrı kesiciyle geçmeyen kasık ağrısı

Ayrıca kolposkopi önerildiği hâlde işlemi ertelediyseniz, zamanlamayı geciktirmeden hekiminizle yeniden planlamanız önerilir.