Vajinal Akıntı ve Enfeksiyonlar

Vajinal akıntı, sağlıklı bir kadının yaşamının doğal bir parçasıdır. Vajina duvarının ve rahim ağzının salgıladığı bu sıvı, bölgeyi nemli tutar ve mikroplara karşı korur. Akıntının rengi, kokusu ya da kıvamı belirgin biçimde değiştiğinde ve kaşıntı, yanma gibi yakınmalar eklendiğinde ise bir enfeksiyon söz konusu olabilir.

Normal akıntı nasıl olmalı?

Sağlıklı bir vajinada “laktobasil” adı verilen yararlı bakteriler, ortamı hafif asidik tutarak zararlı mikropların çoğalmasını engeller. Normal akıntının özellikleri şunlardır:

• Şeffaf, beyaz ya da krem renklidir; çamaşırda kuruyunca hafif sarımsı iz bırakabilir.
• Belirgin ve rahatsız edici bir kokusu yoktur.
• Kaşıntı, yanma veya ağrıya yol açmaz.
• Miktarı ve kıvamı döngü boyunca değişir; yumurtlama döneminde artar, berraklaşır ve yumurta akı gibi uzayabilir.

Gebelikte, hormonlu doğum kontrol yöntemi kullanırken ve cinsel uyarılma sırasında akıntının artması da normaldir. Menopozdan sonra ise östrojen azaldığı için akıntı azalır ve kuruluk yaşanabilir.

En sık görülen vajinal enfeksiyonlar

	Bakteriyel vajinoz	Mantar (kandida)	Trikomonas
Akıntı	İnce, gri-beyaz, homojen	Koyu, beyaz, kesilmiş süt görünümünde	Bol, sarı-yeşil, köpüklü olabilir
Koku	Balık kokusu; ilişki sonrası belirginleşir	Genellikle kokusuz	Kötü kokulu olabilir
Kaşıntı ve yanma	Genellikle yok ya da hafif	Belirgin kaşıntı, yanma, kızarıklık	Kaşıntı, yanma, idrar yaparken sızı
Cinsel yolla bulaşma	Klasik anlamda değil, ancak cinsel aktiviteyle ilişkili	Hayır	Evet

Bakteriyel vajinoz

Üreme çağındaki kadınlarda anormal akıntının en sık nedenidir. Yararlı laktobasillerin azalıp başka bakterilerin çoğalmasıyla oluşan bir denge bozukluğudur. Vajinal duş, yeni ya da birden fazla cinsel eş ve sigara riski artırır; bazı kadınlarda ise hiçbir yakınmaya yol açmaz. Tedavide metronidazol veya klindamisin gibi etken maddeler ağızdan ya da vajinal yolla kullanılır.

Bakteriyel vajinoz sık tekrarlayabilir. Tekrarlayan durumlarda erkek eşin de tedavi edilmesinin yeniden oluşmayı azaltabileceğini gösteren yeni çalışmalar vardır; bu karar kişiye özel verilir. Tedavi edilmeyen bakteriyel vajinoz, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yakalanma riskini ve bazı jinekolojik işlemlerden sonra enfeksiyon gelişme riskini artırabilir.

Mantar enfeksiyonu (vulvovajinal kandidiyazis)

Kadınların önemli bir kısmı yaşamları boyunca en az bir kez vajinal mantar enfeksiyonu geçirir. Antibiyotik kullanımı, gebelik, kontrolsüz şeker hastalığı ve bağışıklığı baskılayan durumlar riski artırır. Tedavide mantar önleyici (antifungal) ilaçlar vajinal ya da ağızdan kullanılır.

Bir yıl içinde üç veya daha fazla atak geçiriyorsanız bu durum “tekrarlayan kandidiyazis” olarak adlandırılır. Bu durumda kültürle etkenin belirlenmesi gerekir, çünkü bazı mantar türleri sık kullanılan ilaçlara daha az yanıt verir.

Trikomonas

Trichomonas vaginalis adlı mikroskobik bir parazitin neden olduğu, cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Enfekte kadınların önemli bir kısmında belirti olmayabilir. Tedavide metronidazol gibi etken maddeler kullanılır. Eşin (ya da eşlerin) aynı anda tedavi edilmesi, tedavi tamamlanıp yakınmalar geçene kadar cinsel ilişkiye ara verilmesi ve birkaç ay içinde yeniden test yapılması önerilir. Trikomonas saptandığında diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların da araştırılması uygundur.

Diğer nedenler

Klamidya ve gonore gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, vajinada unutulmuş tampon, sabun ya da parfümlü ürünlere bağlı tahriş ve menopoz sonrası vajinal kuruluk (atrofi) da akıntı, kaşıntı ve yanmaya yol açabilir.

Tanı nasıl konur?

Muayenede akıntının görünümü değerlendirilir, vajinal pH ölçülür ve akıntıdan alınan örnek mikroskop altında incelenir. Gerektiğinde kültür ya da PCR gibi moleküler testlerle trikomonas, klamidya ve gonore araştırılır. Muayeneden önceki 1–2 gün içinde vajinal ilaç, vajinal duş veya kayganlaştırıcı kullanmamanız, sonuçların doğruluğunu artırır.

Kendi kendine tekrar tekrar ilaç kullanmanın sakıncaları

Akıntı olduğunda evde kalan ilaçlarla ya da daha önce işe yarayan bir tedaviyle kendi kendine başlamak cazip gelebilir. Ancak araştırmalar, kadınların yalnızca belirtilere dayanarak koydukları “mantar” tanısının sıklıkla yanlış olduğunu göstermektedir. Tekrarlayan bilinçsiz ilaç kullanımının başlıca sakıncaları şunlardır:

• Yanlış tedavi: Bakteriyel vajinoz ya da trikomonas mantar ilacıyla geçmez; yakınmalar sürer.
• Gözden kaçan enfeksiyonlar: Klamidya, gonore veya trikomonas gibi enfeksiyonlar tedavisiz kalarak eşinize bulaşabilir ve kısırlığa yol açabilen pelvik iltihaplı hastalığa neden olabilir.
• İlaç direnci: Gereksiz ya da yarım bırakılan tedaviler, ilaçlara dirençli mikropların ortaya çıkmasına katkıda bulunur.
• Doğal dengenin bozulması: Sık antibiyotik ve mantar ilacı kullanımı vajinanın koruyucu bakteri dengesini daha da bozabilir.
• Asıl sorunun gecikmesi: Kaşıntının nedeni bazen enfeksiyon değil; alerjik tahriş, deri hastalıkları ya da menopoz sonrası kuruluk olabilir.

Önemli: İlk kez yaşadığınız, sık tekrarlayan ya da bir önceki tedaviyle geçmeyen yakınmalarda ilaç kullanmadan önce muayene olmanız, doğru tanı ve tedavi için önemlidir.

Gebelikte vajinal enfeksiyonlar

Gebelikte hormon değişiklikleri nedeniyle akıntının artması normaldir. Bununla birlikte bazı enfeksiyonlar bu dönemde ayrıca önem taşır:

• Bakteriyel vajinoz gebelikte erken doğum ve erken su gelmesi riskiyle ilişkilidir; belirtisi olan gebelerin tedavi edilmesi önerilir.
• Mantar enfeksiyonu gebelikte daha sık görülür. Bu dönemde genellikle vajinal yoldan uygulanan tedaviler tercih edilir; ağızdan alınan bazı mantar ilaçları gebelikte önerilmez.
• Trikomonas erken doğum ve düşük doğum ağırlığıyla ilişkili olabilir; gebenin ve eşinin tedavisi planlanır.

Gebeyseniz, daha önce işe yaramış olsa bile hiçbir vajinal ya da ağızdan ilacı hekiminize danışmadan kullanmayın. Sulu akıntıdaki artış amniyon sıvısı (bebeği çevreleyen sıvı) gelmesiyle karışabileceğinden, bu durumda gecikmeden değerlendirilmelisiniz.

Günlük yaşamda dikkat edilecekler

• Vajinal duştan, parfümlü sabun, ped, sprey ve ıslak mendillerden kaçının.
• Dış genital bölgeyi su ya da kokusuz, hafif bir temizleyiciyle yıkayın ve önden arkaya doğru kurulayın.
• Pamuklu, nefes alan iç çamaşırları tercih edin; ıslak mayo veya terli spor kıyafetlerini uzun süre üzerinizde tutmayın.
• Prezervatif kullanımı, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı korunmaya yardımcı olur.
• Şeker hastalığınız varsa kan şekeri kontrolüne özen gösterin.
• Probiyotiklerin enfeksiyonları önlemedeki yeri henüz netleşmemiştir; kullanmayı düşünüyorsanız hekiminize danışın.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• Akıntınızın rengi, kokusu veya miktarı belirgin biçimde değiştiyse
• Kaşıntı, yanma, kızarıklık ya da cinsel ilişkide veya idrar yaparken ağrı varsa
• Yeni bir cinsel eşten sonra akıntı başladıysa ya da eşinizde yakınma varsa
• Yakınmalarınız ilk kez ortaya çıktıysa, tedaviye rağmen geçmediyse veya sık tekrarlıyorsa
• Genital bölgede yara, kabarcık ya da siğil fark ettiyseniz
• Gebeyseniz ya da menopoz sonrasında akıntınız veya kanlı akıntınız olduysa

Bilgi: Akıntıyla birlikte ateş, şiddetli kasık ağrısı, bulantı-kusma ya da genel durumda bozulma olursa gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.