Vulva Kanseri

Vulva, kadın dış genital bölgesine verilen addır; dış ve iç dudakları, klitorisi ve vajina girişi çevresindeki deriyi kapsar. Vulva kanseri, jinekolojik kanserler içinde nadir görülenlerdendir ve çoğunlukla menopoz sonrasında ortaya çıkar. Belirtiler görülebilen ve hissedilebilen bir bölgede olduğu için, şikâyetlerin ciddiye alınması ve erken muayene büyük fark yaratır. Öncü lezyonlar ve erken evre hastalık, çoğu zaman daha sınırlı tedavilerle yönetilebilir.

Vulva kanseri nedir?

Vulva kanserlerinin büyük çoğunluğu, deriyi oluşturan yassı hücrelerden gelişir (skuamöz hücreli kanser). Daha nadir olarak melanom, Bartholin bezi kanseri ve vulvanın Paget hastalığı gibi türler de görülebilir.

Skuamöz hücreli vulva kanseri iki farklı yoldan gelişebilir:

• HPV ile ilişkili tip: Daha genç kadınlarda görülme eğilimindedir. Öncesinde yüksek dereceli bir öncü lezyon (vulvar HSIL, eski adıyla VIN) gelişir. Sigara kullanımı bu tipin riskini artırır.
• HPV ile ilişkisiz tip: Daha çok ileri yaştaki kadınlarda görülür ve çoğunlukla liken sklerozus gibi uzun süreli deri hastalıklarının zemininde gelişir. Bu tipin öncü lezyonu (diferansiye VIN) küçük ve fark edilmesi zor olabilir; bu nedenle liken sklerozusun düzenli takibi önemlidir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Yüksek riskli HPV enfeksiyonu
• Sigara kullanımı
• Liken sklerozus
• Bağışıklık sistemini baskılayan durumlar veya ilaçlar
• Daha önce rahim ağzı, vajina veya vulvada öncü lezyon ya da kanser öyküsü

Belirtileri

• Uzun süredir devam eden, tedaviye yanıt vermeyen kaşıntı (en sık belirti)
• Vulvada kabarıklık, şişlik veya siğil benzeri büyüme
• İyileşmeyen yara (ülser)
• Deride beyaz, kırmızı veya koyu renkli lekeler; deride kalınlaşma
• Yanma, ağrı veya idrar yaparken sızlama
• Adetle ilişkisi olmayan kanama veya akıntı
• Vulvadaki bir benin şeklinde, renginde veya boyutunda değişiklik
• Kasıkta ele gelen şişlik (büyümüş lenf bezi)

Bu belirtilerin çoğu enfeksiyon, egzama veya iyi huylu deri hastalıklarından kaynaklanır. Ancak birkaç hafta içinde düzelmeyen şikâyetlerin muayene edilmesi gerekir.

Liken sklerozus ile ilişkisi

Liken sklerozus, genital bölge derisini etkileyen, bulaşıcı olmayan, kronik (uzun süreli) iltihabi bir deri hastalığıdır. Deri incelir, beyazlaşır ve kâğıt gibi kırışık bir görünüm alır. Şiddetli kaşıntı, çatlaklar ve zamanla dokularda yapışıklık veya daralma görülebilir. Her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık menopoz sonrasında görülür.

Liken sklerozusu olan kadınların küçük bir kısmında zamanla vulva kanseri gelişebilir. Bu nedenle:

• Tanı gerektiğinde biyopsi ile doğrulanır ve hastalık, hekimin önerdiği kortizonlu kremlerle düzenli olarak tedavi edilir.
• Düzenli tedavi belirtileri kontrol altına alır; tedaviye uyumun kanser riskini azaltabileceğini gösteren çalışmalar vardır.
• Belirtiler kontrol altında olsa bile yaşam boyu düzenli kontrol önerilir.
• Yeni ortaya çıkan bir kabarıklık, yara ya da tedaviye yanıt vermeyen bir alan varsa ek biyopsi gerekir.

Biyopsinin önemi

Vulva kanserinde tanının gecikmesinin başlıca nedenlerinden biri, uzun süren kaşıntı veya yaraların muayene edilmeden, kendi kendine kremlerle tedavi edilmeye çalışılmasıdır. Vulvadaki bir değişikliğin ne olduğunu anlamanın güvenilir yolu biyopsidir.

Vulva biyopsisi, muayene odasında yapılan basit bir işlemdir. Bölge lokal anestezi ile uyuşturulur, birkaç milimetrelik doku örneği alınır ve gerekirse bir iki dikiş atılır. Biyopsiden önce vulvanın büyüteçle incelenmesi (vulvoskopi), örnek alınacak en uygun alanın belirlenmesine yardımcı olabilir.

Önemli: Birkaç haftalık tedaviye rağmen geçmeyen kaşıntı, iyileşmeyen bir yara ya da vulvada yeni fark ettiğiniz bir kabarıklık varsa, kendi kendinize krem kullanmaya devam etmek yerine muayene olun.

Tanı ve tedaviye genel bakış

Kanser tanısı konduğunda hastalığın yayılımını görmek için ayrıntılı muayene ve gerekirse MR, tomografi veya PET-BT kullanılır. Tedavi; tümörün boyutu ve yeri, kasık lenf bezlerinin durumu ve genel sağlık durumunuza göre kişiye özel planlanır:

• Cerrahi: Temel tedavidir. Tümör, çevresindeki sağlıklı dokudan bir güvenlik payıyla birlikte çıkarılır. Günümüzde mümkün olduğunca dokuyu ve işlevi koruyan cerrahiler tercih edilmektedir.
• Lenf bezlerinin değerlendirilmesi: Uygun hastalarda kasıktaki bekçi (sentinel) lenf bezinin çıkarılması, tüm lenf bezlerinin alınmasına göre daha az yan etkiyle bilgi sağlar.
• Radyoterapi ve kemoterapi: Daha ileri evrelerde ameliyattan önce veya sonra ya da cerrahinin yerine kullanılabilir.
• Öncü lezyonların tedavisi: Vulvar HSIL, lezyonun cerrahi olarak çıkarılması, lazer tedavisi veya bağışıklık yanıtını düzenleyen kremlerle tedavi edilebilir.

Tedaviden sonra, hastalığın tekrarlama olasılığı nedeniyle düzenli kontroller yapılır. Kontrollerde vulva, vajina ve kasık bölgesi muayene edilir; liken sklerozus veya HPV ile ilişkili bir zemin varsa bu durumun tedavisi de sürdürülür. Yeni bir kaşıntı, yara ya da kabarıklık fark ederseniz bir sonraki kontrolü beklemeden başvurmanız önemlidir.

Tedavi sürecinde cinsel yaşam, beden algısı ve duygusal sağlık konularında destek almak da iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

Korunma

• HPV aşısı, HPV ile ilişkili vulva kanseri ve öncü lezyon riskini azaltır.
• Sigarayı bırakmak riski azaltır.
• Liken sklerozus tanınız varsa tedavinizi ve kontrollerinizi aksatmamanız önemlidir.
• Ara sıra bir ayna yardımıyla vulvanızı incelemek, değişiklikleri erken fark etmenizi sağlar.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• Birkaç haftadır süren ve tedaviye rağmen geçmeyen vulva kaşıntınız varsa
• Vulvada kabarıklık, siğil benzeri büyüme veya iyileşmeyen bir yara fark ederseniz
• Deride beyazlaşma, kalınlaşma veya renk değişikliği görürseniz
• Vulvadaki bir ben değişiklik gösteriyorsa
• Adetle ilişkisi olmayan kanama ya da kasıkta ele gelen şişlik varsa
• Liken sklerozus tanınız varsa ve düzenli kontrollerinizi aksattıysanız